alt

LASTOVLJANI PUŠKOM – KRTOLJANI SABLJOM

 

                Na području današnje tivatske opštine, 1758 godine živjelo je 1.600 stanovnika. Ukupno je bilo 312 kuća. Najmnogoljudnije naselje je Teodo (Tivat) sa 482 stanovnika. U Gornjoj i Donjoj Lastvi živjelo je 437 žitelja, na području Krtola 311, a Bogdašića 245. U Lepetanima je te godine 69 stanovnika, a podaci za Krašiće stopili su se u zbirnim popisnim listama za područje Luštice. Prema kasnijim statističkim podacima, procjenjuje se da je u Krašićima 1758 godine 56 stanovnika.

                 Popis stanovništva, kuća i imovine obavljen je te godine po naređenju generalnog providura Franćeska Grimaldija. 

                 U Boki Kotorskoj ukupno je bilo 22.000 stanovnika, a pored zanimanja, registruje se i vjerska pripadnost. Tako saznajemo da je u Boki bilo  13.700  „religiozi greci“ i  8.500 „religiozi latini“,a o njihovom duhovnom životu staralo se 87 katoličkih i 42 pravoslavna sveštenika. Na području današnje opštine Tivat bilo je  1.264 stanovnika katoličke i 336 pravoslavne vjere, a o njima je brinulo 6 sveštenika, dva pravoslavna i četiri katolička.

                 Posebno nas zanimaju podaci za Tivat, odnosno područje današnje tivatske opštine.

Mlečane je (a koju državu ne?) naročito zanimalo na koliko ljudi pod oružjem može računati u slučaju potrebe, pa je izvršen popis muškaraca starih od 16 do 60 godina, kao i  naoružanja u vlasništvu stanovništva.

Na području današnje opštine, od 1.600 stanovnika , 488 sposobno je za potrebe ratovanja. Raspolagali su sa  546 pušaka i pištolja te 234 sablje i mača. Najviše pušaka i pištolja, ukupno 164, imali su Lastovljani, a Krtoljani sablji i mačeva, ukupno 120.

U odnosu na broj stanovnika, nije mnogo manja količina oružja ni u ostalim naseljima. Najviše muškaraca pod oružjem bilo je u Krtolima (140), a slijede Teodo (116), Lastva (115), Bogdašići (72), Lepetane (23) i Krašići (22).

                  Svaki muškarac spreman za rat imao je pušku ili pištolj, a njih 58 i jedno i drugo oružje. Svaki drugi, o pojas je nosio sablju ili mač .

                  Posebno zanimljivi su podaci iz  popisne rubrike „artisti“jer govore o odnosu države prema umjetnicima,  ali i kulturnim prilikama i potrebama u Boki toga doba. Statistika je zabilježila 251 umjetnika ( artisti), najviše na području Herceg Novog, 69, zatim u Perastu 52, Kotoru 48, na Mulu 28 i tako redom. U Lastvi je  te godine bilo 4 , a u Tivtu dva umjetnika. Nikakvih bližih karakteristika o njima nema u statistici, pa bez ozbiljnijeg proučavanja ne možemo govoriti o kojim je umjetnicima  riječ. Svakako valja predpostaviti da se govori o orguljašima i drugim muzičarima, slikarima, posbno fresko-slikarima i  vajarima, jer se zna da u to vrijeme u Boki radi više njih za potrebe crkava. Vjerujem da su i neke zanatlije (filigraniste, kamenoresce, možda  i pjesnike ) statističari uvrstili u „artiste“.

                        Iz nepoznatog razloga, popisom nijesu obuhvaćene zemljišne parcele odnosno posjedi ( vjerovatno su zemljišne knjige, zbog osnovice za porez, bile uredne) , ali jesu neki drugi podaci koji ukazuju na ekonomske prilike toga doba.

                        Tako saznajemo da  je  od  239 brodova u Boki, 15 bilo u vlasništvu Lepetanaca, 2  Lastovljana, a jedan je bio u vlasništvu stanovnika Teoda. Na bokeškim brodovima plovio je 1.091 mornar iz Boke, a među njima  69 sa prostora današnje tivatske opštine, najviše Lepetanaca (45).

                         I današnji podaci o broju stabala maslina dosta su nepouzdani, pa tako nije poznato ni koliko ih je bilo 1758 godine, ali je zabilježeno da je te godine na području Boke bilo 140 mlinova za masline, na tivatskoj strani ukupno 32: u Krtolima  12, Teodu 11, Lastvi 8 i Bogdašićima  1.

Mlinova za žito,( molini di biade – mlin za zob) bilo je 54, ali na području današnje tivatske opštine nije evidentiran ni jedan.

                       Podataka koji bi okarakterisali prilike u poljoprivredi toga doba, a sigurno je bila vodeća privredna grana najširih slojeva stanovništva, nema . Ni veličine obradivog zemljišta, ni vrste nasada, ni količine proizvoda.  Broj grla stoke upućuje na neke zaključke, ali nedovoljne za detaljniju analizu. Tako  je zabilježen podatak o broju volova kojih je na području današnje tivatske opštine 208, a u Boki ukupno  1.255, daleko više u odnosu na ukupno 150 jahaćih i tovarnih konja, pa je i obrađivanje zemljišta počivalo na ljudsku i volovsku radnu snagu. Broj junadi i krava na tivatskoj strani  (340) upućuje na zaključak da je, u prosjeku, svaka kuća imala po jednu kravu i samo 4 grla sitne stoke ( 1.260 grla). Najviše sitne stoke bilo je u Krtolima i Bogdašićima, krava i junadi u Teodu, volova u Bogdašićima. U Lastvi, prema statistici, 1758 nije bilo konja, a u Lepetanima ni jedna krava.