U prisustvu oko 200 vjernika iz Jermenije, Rusije, Srbije i Crne Gore, u manastiru Svetog arhangela Mihaila na tivatskoj Prevlaci danas je održana liturgija posvećena sjećanju na stradale za vrijeme genocida nad Jermenima 1915. godine u Otomanskoj imperiji. Tada je, prema jermenskim izvorima, stradalo oko milion ipo ljudi, ali ta masovna ubistva, Turska danas ne želi nazvati genocidom. Po njima, u proljeće 1915 godine stradalo je oko 500 hiljada žrtava.
Liturgiju za stradale Jermene organiozovali su Savez Jermena Crne Gore, čiji je predsjednik Gurgen Zakojan, i Mitropolija-.crnogorsko primorska.
Uz učešće starješine eparhije Jermenske apostolske crkve u Rumuniji, episkopa Tateva Akobiana i sveštenstva iz Crne Gore, Srbije i Makedonije, liturgiju i parastos za stradale, na Prevlaci je služio mitropolit crnogorsko-primorski Amfilohije.
Liturgiji su prisustvovali nerezidentni ambasador Jermenske republike u Crnoj Gori Hamlet Gasparian, kao i ruski ambasador u Crnoj Gori, Andrej Nesterenko.
Nakon službe, besjedio je mitropolit Amfilohije koji je kazao da se vrši pomen Jermenima – hrišćanima mučenički postradalim za vrijeme strašnog genocida od Agarjana 1915 godine, „kao i onima koji su stradali krajem 19 vijeka u vrijeme velikog stradanja i našeg naroda”, naveo je mitropolit crnogorsko primorski, Amfilohije istakavši da Jermenski i srpski narod dijele istoriju velikih stradanja u otomanskom ropstvu.
„Vjernost jermenskog naroda kroz vjekove Hristu raspetome i vaskrslome, došla je do svoga vrhunca upravo 1915 godine za vrijeme strašnog genocida koji je izvršen nad hrišćanskim jermenskim narodom u Otomanskoj imperiji, kazao je mitropolit Amfilohije naglasivši da je i “svaki četvrti Srbin iz Srbije i Crne Gore u Prvom svjetskom ratu je poginuo i postradao od okupatora austrijsko-germanskoga”.
Ističući da su hrišćanske zajednice na prostoru Bliskog Istoka, prostora Afrike.., veoma ugrožene, mitropolit Amfilohije se osvrnuo i na sudbinu Kosova i svete jermenske planine Ararat „na kojoj je praotac Noje spasio čovječanstvo”.
Naglasivši da je Kosovo bilo hrišćankso i da će i ostati, Mitropolit je naveo da je „ono danas na raspeću i da se se na Kosovu i Metohiji stvara islamska zemlja. Isto raspeće Hristovo koje je nosio i naš narod i naše države kroz vjekove, je i ono raspeće koje nosi jermenski hrišćanski narod kroz istoriju. Od Ararata do Kosova vidi se veliki raspeti Hristos, i od sjevera do juga i od istoka do zapada, sija svjetlost Hristovog vaskrsenja. I sud Božiji i pravda Božja svjedoče i danas o velikom stradanju jermenskog naroda, ali u isto vrijeme svjedoči da će iz mučeničkog stradanja Jermena ponovno vaskrsnuti i da će Ararat postati ponovno mjesto sa koga se svjedoči spasenje svega roda ljudskoga, poslije raspeća dolazi vaskrsenje”, istakao je Amfilohije, koji je episkopu Tatevu poklonio ikonu Majke Božije i ikonu novomučenika prevlačkih čiji dio moštiju se nalazi na Prevlaci „da bi se u Jermeniji molili Bogu i za nas”.
Naviodeći da su 23.aprila svih milion ipo postradalih kanonizovani „i danas smo srećni što se oni na nebu mole za nas i svjedoče o miru, pravdi i ljubavi”, rekao je jermenski episkop Akobian koji se zahvalio domaćinima.
Pozivajući tursku Vladu da se „pomiri sa tamnim stranama svije istorije”, ambasador Gasparian je kazao da su spremni „da se pomirimo i oprostimo, ali je za to potrebno da druga stran prizna svoju krivicu”, kazao je ambasador istakavši da je genocid počinjen nad Jermenima 1915, jedan od “najcrnjih dana u istoriji hrišćanskog čovječanstva”.
“Narod koji je tri hiljade godina živio na tim prostorima, bio je uništen i prognan sa svoje zemlje. Čudom smo se kao narod, uspjeli spasiti od tog smrtnog udara i kao ptica Feniks, vaskrsli smo iz pepela, ali je ta velika trauma zauvijek prisutna u našim srcima. Jermeni sada čekaju da uz pomoć cijelog čovječanstva, izliječe tu ranu. Nemoguće je taj događaj izbrisati iz naših sjećanja, ali mi hoćemo da idemo naprijed i da bi to uradli, spremni smo da razgovaramo sa potomcima Turaka koji su napravili taj zločin. Stotinu godina je prošlo i oni koji su ubijali 1915, više nisu među živima i krivica očeva nema nikakve veze sa njihovim današnjim sinovima.”, poručio je ambasador Gasparian.
U porti manastira Svetog Arhangela Mihaila, otvorena je izložba fotografija pod nazivom “Prije 100 godina – Jermenska golgota”, a u znak mira i prijateljstva, mališani Jermena koji žive u Crnoj Gori i djeca iz Tivta i Crne Gore zajedno su pustili bijele balone.
U Crnoj Gori, uglavnom na Primorju, živi oko 200 porodica Jermena.
