Nacionalni događaj projekta TEAMFORADRIS biće održan sutra u hotelu Palma u Tivtu, sa početkom u 9 časova. Skup će okupiti partnere iz Jadransko-jonske regije, predstavnike akademske zajednice, uzgajivače mušalja, institucije i organizacije koje se bave zaštitom mora i održivom akvakulturom.
Riječ je o projektu „Transnational Mass Preservation System for Adriatic Sea“ (TEAMFORADRIS), finansiranom kroz prvi poziv programa Interreg IPA ADRION, koji je započeo realizaciju u septembru prošle godine. Koordinatorka projekta za Crnu Goru, Nikolina Brajović iz kompanije B Solutions, ističe da je fokus projekta rješavanje sve izraženijeg problema mortaliteta mušalja i smanjenja livada morske cvjetnice Posidonia oceanica u Jadransko-jonskom regionu.
„Kada slobodno prevedemo akronim projekta, govorimo o sistemu za očuvanje dagnji na transnacionalnom nivou. U suštini, bavimo se problemom izumiranja dagnji i smanjenjem livada Posidonije u regionu, kroz korišćenje digitalnih inovacija i jačanje otpornosti morskih ekosistema“, kazala je Brajović.
Projekat okuplja partnere iz sedam zemalja. Vodeći partner je opština Cagnano Varano iz Italije, u čijoj laguni se proizvodi oko 80 odsto italijanskih mušalja. „Oni su inicirali projekat jer su se u posljednjih četiri do pet godina suočili sa ozbiljnim uginućem školjki, što je dovelo u pitanje opstanak ove privredne djelatnosti“, navodi Brajović. Pored italijanskog partnera, u projektu učestvuju Univerzitet LUM iz Italije, Univerzitet u Tesaliji (Grčka), Univerzitet u Sarajevu, partneri iz Albanije, kao i kompanije iz Slovenije i Hrvatske koje posjeduju uzgajališta dagnji i služiće kao pilot lokacije za testiranje rješenja. B Solutions je jedini partner iz Crne Gore.
Jedan od ključnih rezultata projekta biće razvoj ADRIS platforme – digitalnog alata i mobilne aplikacije koja će u realnom vremenu pratiti parametre morskog ekosistema, poput temperature mora i nivoa hranljivih materija.
„Cilj je da precizno utvrdimo koji ekološki indikatori utiču na mortalitet dagnji i smanjenje Posidonije. Kada definišemo te parametre, kroz pilot aktivnosti u Italiji, Sloveniji i Hrvatskoj testiraćemo platformu koja će uzgajivačima omogućiti da u realnom vremenu dobiju informacije i pravovremeno reaguju“, pojašnjava Brajović.
Kako ističe, inovativni moment projekta ogleda se u automatizaciji i donošenju odluka na osnovu podataka. „Umjesto da zaposleni stalno obilaze teren i mjere parametre, putem dva klika dolazi se do aktuelnih informacija. To znači bržu reakciju i smanjenje rizika od velikih gubitaka“, objašnjava Brajović.
Iako su uzgajališta u Crnoj Gori uglavnom smještena uz obalu, Brajović smatra da domaći proizvođači mogu imati koristi od projekta, prije svega kroz povezivanje sa partnerima iz regiona i pristup novim znanjima i praksama.
„Naši proizvođači nemaju uvijek dovoljno informacija o tome šta se dešava u Evropi. Ovaj projekat može ih povezati sa kolegama iz regiona i ponuditi nova rješenja, kao i takozvane ‘zlatne primjere’ uzgoja dagnji“, poručuje ona.
Tokom događaja u Tivtu biće predstavljeni i srodni projekti koji se bave zaštitom morskog okruženja, uključujući inicijative usmjerene na borbu protiv plastike i mikroplastike, očuvanje obale i razvoj plave cirkularne ekonomije.
„U istraživanju koje smo sproveli u svih sedam zemalja, zagađenje mora otpadnim vodama i plastikom prepoznato je kao jedan od ključnih faktora koji utiču na sektor marikulture. Zato želimo da kroz ovaj skup otvorimo prostor za sinergiju i zajednička rješenja“, naglašava Brajović.
Događaj u hotelu Palma biće prilika za razmjenu iskustava, umrežavanje i diskusiju o narednim koracima projekta, koji je trenutno na polovini realizacije. U maju je planiran i sastanak partnera u Šibeniku, gdje će biti predstavljeni prvi rezultati pilot aktivnosti na terenu.
