Nakon završetka Samita Evropske unije i Zapadnog Balkana, u Muzeju pomorskog nasljeđa u Porto Montenegru počela je zajednička konferencija za medije predsjednika Crne Gore Jakova Milatovića, predsjednika Evropskog savjeta Antonija Koste i predsjednice Evropske komisije Ursule fon der Lajen.
Lideri su sumirali zaključke današnjeg skupa u Tivtu, sa kojeg su upućene snažne poruke podrške evropskom putu Crne Gore i procesu proširenja Evropske unije na zemlje Zapadnog Balkana. Poseban fokus bio je na rezultatima koje je Crna Gora ostvarila u pregovaračkom procesu, kao i na narednim koracima ka punopravnom članstvu u Evropskoj uniji.
Otvarajući konferenciju, Milatović je poručio da je današnji dan veliki za Crnu Goru i da predstavlja jedan od najznačajnijih događaja u njenoj modernoj istoriji.
„Velika je čast za nas što smo domaćini ovog samita. Činjenica da se održava upravo u godini kada obilježavamo dvije decenije od obnove nezavisnosti daje ovom događaju poseban značaj“, kazao je Milatović.
On je podsjetio da su građani prije 20 godina obnovili nezavisnost države, a da danas Crna Gora okuplja evropske lidere, što, kako je naveo, predstavlja potvrdu zrelosti, odgovornosti i evropskog opredjeljenja države.
Milatović je ocijenio da samit šalje jasnu poruku da je evropska perspektiva Zapadnog Balkana i dalje živa, te da Crna Gora ostaje najnapredniji kandidat u procesu pristupanja Evropskoj uniji.
Govoreći o evropskom putu države, predsjednik je podsjetio da je Crna Gora prolazila kroz različite faze – od perioda stagnacije do značajnih reformskih iskoraka – ali da danas postoji jasan cilj da zemlja postane 28. članica Evropske unije do 2028. godine.
„To je nacionalni projekat sa jasnim rokom, jasnim ciljem i jasnim putem“, poručio je Milatović, dodajući da snažna podrška evropskih partnera potvrđuje da je taj cilj dostižan.
Prema njegovim riječima, članstvo Crne Gore u Evropskoj uniji predstavljalo bi nacionalni uspjeh države i njenih građana, ali i snažan signal cijelom regionu da su reforme ostvarive i da evropski put vodi ka punopravnom članstvu.
„Crna Gora je spremna za završnu fazu procesa koji je započela 2012. godine. Spremni smo da preuzmemo preostale obaveze i iskoristimo ovaj istorijski trenutak“, kazao je Milatović.
On je naglasio da evropske integracije ostaju povezane sa jačanjem demokratije, vladavine prava i institucija, te zaključio da je danas više nego ikad uvjeren da Crna Gora ima realnu priliku da postane naredna članica Evropske unije.
“Tri su važne dimenzije – prvo članstvo koje bi bilo trijumf nove političke kulture i rukovodstva. Znak uspjeha javne uprave i potvrda uspješnosti dugogodišnjih reformi.Druga dimenzija je regionalna, jer Crna Gora želi da bude ohrabrenje i uzor drugima na zapadnom Balkanu da je EU put realnosti. Treća je evropska dimenzija, jer se ovako šalje poruka kredibiliteta i atraktivnosti evropskog projekta.
Predsjednik Evropskog savjeta Antonio Kosta poručio je da je politika proširenja ponovo među prioritetima Evropske unije i da rezultati koje ostvaruju zemlje kandidati potvrđuju da reformski proces daje konkretne rezultate.
Podsjetio je da je prošle sedmice održana međuvladina konferencija sa Albanijom, tokom koje je otvorena nova faza pregovora, dok je Crna Gora nastavila napredak u pregovaračkom procesu:
“Prošle sedmice smo održali međuvladinu konferenciju sa Albanijom, i pokrenuli sljedeću fazu pristupnih pregovora. Komisija je predožila zatvaranje tri pregovaračka poglavlja sa Albanijom. Što se tiče vlade Srbije, oni su nam izložili konkretni raspored za odobravanje nedostajućih elementa u reformi izbornog prava i za završetak reforme pravosuđa u skladu sa nalazima i preporukama Venecijanske komisije, što planiraju da urade u sljedećim sedmicama. Ove sedmice radimo na procesu otvaranja prvog klastera proširenja za Ukrajinu i Moldaviju. “
Govoreći o zemljama regiona, Kosta je naveo da Evropska unija pažljivo prati reformske procese i očekuje nastavak aktivnosti u skladu sa preporukama evropskih institucija.
„Podstakao sam sve naše partnere da iskoriste ovu priliku i preduzmu sve neophodne korake. Potpuna usklađenost sa zajedničkom vanjskom i bezbjednosnom politikom Evropske unije ostaje ključni element procesa pristupanja“, kazao je Kosta.
On je naglasio da je Evropska unija projekat mira, prosperiteta i bezbjednosti, te da Zapadni Balkan vidi kao sastavni dio evropske porodice.
„Zapadni Balkan je sastavni dio Evropske unije. Proces proširenja zasniva se na zaslugama i reformama i tako će ostati“, poručio je predsjednik Evropskog savjeta.
Kosta je istakao da su razgovori u Tivtu pokazali spremnost za razmatranje novih ideja koje bi mogle ubrzati i pojednostaviti proces pristupanja, uz istovremeno jačanje regionalne saradnje i dobrosusjedskih odnosa.
„Evropska unija jeste i ostaće najpouzdaniji partner ovom regionu, jer je budućnost Zapadnog Balkana u Evropskoj uniji“, zaključio je Kosta, zahvalivši predsjedniku Jakovu Milatoviću na domaćinstvu i partnerstvu.
Predsjednica Evropske komisije Ursula fon der Lajen poručila je da sve intenzivniji susreti lidera Evropske unije i Zapadnog Balkana pokazuju da se region ubrzano približava evropskoj porodici.
„Ovo je drugi sastanak sa liderima Zapadnog Balkana u posljednjih šest mjeseci, što jasno pokazuje koliko se region približava Evropskoj uniji“, kazala je Fon der Lajen.
Ona je naglasila da je tokom samita potvrđeno da Zapadni Balkan pripada Evropskoj uniji i da evropski put predstavlja izbor za zajedničku budućnost.
Govoreći o ključnim temama sastanka, Fon der Lajen je izdvojila Plan rasta za Zapadni Balkan i proces proširenja Evropske unije.
„Plan rasta podrazumijeva postepeno otvaranje pojedinih sektora i uključivanje regiona u jedinstveno evropsko tržište. Sa druge strane, zemlje Zapadnog Balkana sprovode reforme koje donose konkretne koristi građanima“, navela je predsjednica Evropske komisije.
Kao primjere istakla je dosadašnja ulaganja od 675 miliona, i najavila sledeću tranšu od 540 miliona eura, razvoj brze internet infrastrukture, izgradnju saobraćajne i energetske infrastrukture, kao i uključivanje zemalja regiona u SEPA sistem plaćanja, što omogućava brže i jednostavnije finansijske transakcije, jer se transkacije vrše u roku od nekoliko minuta. Poručila je da, ukoliko bi cijeli region postao dio SEPA sistema da bi se uštedjela 1 milijarda eura.
Fon der Lajen je ocijenila da Evropska unija pokazuje odlučnost da konkretno podrži region, ali i da postoji snažna politička volja za nastavak procesa proširenja, što je ocijenila geo strateškim imperativom, uz komentar da će i dalje taj process biti zasnovan na zaslugama, praćen pravedno i predvidljivo.
Posebno se osvrnula na evropski put Crne Gore, navodeći da je cilj članstva do 2028. godine „na dohvat ruke“.
„Zadržite taj pozitivan duh i odlučnost. Ono što je današnji samit pokazao jeste da smo spremni za zajedničku sudbinu i da je naša budućnost povezana“, poručila je Fon der Lajen.
Prema njenim riječima, naredni korak je da se evropska perspektiva Zapadnog Balkana još više približi svakodnevnom životu građana kroz konkretne koristi i reforme koje donose rezultate. “Nadamo se da će vas Albanija pratiti i da će se cijeli region približiti, mi spremni za zajednicu i zajedničku budućnost. Nasa sudbina je povezana. Važno je da približimo Zapadni Balkan tamo gdje pripada, a to je u Evropskoj uniji.
Jedno pitanje su uputili crnogorski novinari, dva inostrani i jedno mediji sa Zapadnog Balkana. Odgovarajući novinaru Gazivodi sa RTCG-a, von der Lajen je pohvalila brzinu i tempo sprovođenja reformi i ocijenila da ta brzina ima veze sa tim što su svi na istom zadatku i najavila izradu pristupnog Ugovora sledeće godine.
