Crnogorska žilavka iz Nudola

U studijskoj posjeti gazdinstvu Dabović u selu Nudo, opština Nikšić boravilo je petnaestak učesnika radionica koje su realizovane kroz projekat „Oživimo selo – Osnažimo poljoprivredu“, koji realizuje Maslinarsko društvo Boka u saradnji sa NVO „Nada“, i uz podršku Regionalnog programa lokalne demokratije na Zapadnom Balkanu ReLoaD.

U sklopu porodičnog gazdinstva koje vode brat i sestra Andrijana i Aćim Dabović je i vinarija, koju uspješno vode preko deceniju. Uspješan menadžment i visok kvalitet proizvoda i usluga predstavljaju formulu za uspješno poslovanje na poljoprivrednom gazdinstvu, ističu su Dabovići.

Gosti im stižu sa različih strana Evrope i svijeta, a dolaze i sa kruzera koje Dabovići dočukuju i predstavljaju sve ono što imaju, ali i sve ono što proizvode žitelji u selu jer se u posljednje vrijeme biljeđi porast mladih koji se vraćaju u Nudo i bave se poljoprivredom.

Da bi gost došao morate imati kvalitetan proizvod, a drugo i najbitnije je gostoprimstvo. I obično kad gosti odlaze iz vinarije kažu da im je to bio najljepši dan u Crnoj Gori, kaže Andrijana istakavši da vlada porodična atmosfera i gosti ojete stvarni život crnogorskog domaćina. „Prošetaju vinogradom, borave i vinariji gdje se upoznaju sa procesom proizvodnje, a povedemo ih da vide prirodu“.

Priroda je bila dareživlja kad je nudolska kotlina u pitanju, čist vazduh, voda, bogata flora i fauna. Na 300 metara nadmorske visine uspjevaju različite sorte grožđa. Visoke planine koje ih okružuju štite Nudo od hladnog vazduha i hladnih struja, a mediteranska klima im dolazi rijekom Trebišnjicom. Imaju preko dvije hiljade sunčanih sati godišnje, a zemljište je jako karbonatno.

U vinariji prave dvije osnovne vrste vina, vranac i žilavka, a pored toga od stare sorte grožđa, nudoljske ružice i roze koji se pravi na drugačiji način nego ostali rozei.

„Obično se roze pravi od crnih vina metodologijom bijelih. Ovaj naš se pravi od roze grožđa metodologijom crnih vina. I imamo jednu specijalnu vrstu grožđa koju mi u selu zovemo lekanat, a njen pravi naziv je lekant buše francuska vrsta grožđa. Ona je izvanredan bojadiser i kaad se pomješa odreženi procenat sa vrancem onda daje specifičnu gustinu i boju vinu“, objašanjava Andrijana.

Zahvaljujući klimi, Dabovići su jedini proizvođači žilavke u Crnoj Gori jer samo u Nudolu uspijeva ta vrsta grožđa, istakla je Andrijana naglasivši da nije slučajno što se svo grožđe s tih prostora u vrijeme Austrougarske otkupljivalo u otkupnoj stanici u Lastvi na području trebinjske opštine gdje se proizvodilo vino i slalo se za bečki dvor.

Andrijana je završila Višu turističku i Ekonomski fakultet, govori više jezika, a brat Višu carnsku školu i ne  propustaju ni radionice i seminare jer žele da se što više edukuju i prate sva kretanja kada su vina u pitanju.

Odmejravaju kvalitet na raznim sajmovima u inostarnstvu. Poslije Beča najamjravaju da svoja vina predstave i u Francuskoj.

Na putu ka Nudolu učesnici studijskog putivanja svratili su do gazdinstva Đedovina na Grahovu, koji vodi turizmolog Đorđe Bulajić i njegova supruga Anita takođe turizmolog.

Na 700 metara nadmorske visine uzagajaju sve vrste povrća, ali  i voća koje prerađuju i prave džemove i likere, ako što je džem i liker od drenjina,  koje nude gostima i turistima koji tokom sezone svraćaju na njihovo imanje. Stižu gosti sa različitih strana Evrope i oduševljeni su onim što vide i što im se nudi na Đedovini. To je ponuda koju ne mogu dobiti svaki dan.

Đorđe ističe da je to porodični biznis i da bez supruge sve to ne bilo tako. Ona je ta koja sprema i brine za hranu koju nudimo gostima. Osim povrća i voća, turisti mogu da probaju i različie vrste sireva, koje nabavljaju u selu, ali i druge proizvode koji gosti traže.

Agroturizam je budućnost, ističe Đorđe i navodi da je to posao koji voli i ne bi ga nikad mijenjao. Živi u Tivtu, to je njegov grad, kaže, ali mu je Grahovo  u srcu jer je to njegova đedovina koja mu je obilježila  djetinjstvo.