Spomenik u gradskom parku treba ostati oštećen

Piše Željko Komnenović

 

Sekretarijat za kulturu i društvene djelatnosti opštine Tivat zaslužuje sve pohvale što je započeo sanaciju spomenika u Velikom gradskom parku, ali i ozbiljne kritike što taj posao nije završio.

To bi bio najkraći odgovor na reagovanje Sekretarijata. Ako se odbije briga o „objektivnom informisanju javnosti“ i besmisleno nabrajanje zakonskih i podzakonskih propisa, ta reakcija uz prateću fotografiju (koja pritom nije iz moje već arhive opštine i Centra za kulturu) na pomalo neočekivan način potvrđuje sve što sam napisao u prethodnom tekstu.

Generalno, slažem se sa stavom koji provijava iz reagovanja resornog Sekretarijata da spomenik posvećen predaji austrougarske flote Kraljevini SHS ne treba obnavljati i prihvatam kritiku da sam pogriješio što sam predložio njegovu obnovu a Savjet za kulturu prihvatio. Doveo sam tako u nepriliku nadležni Sekretarijat od koga nekritički tražim da balansirajući po tankoj žici propisa obnovi jedino oštećeno spomen obilježje u gradu koje je slučajno usred zaštićenog spomenika prirode.

Ovako otučen i oštećen spomenik efektnije govori o našem aktuelnom odnosu prema istoriji i kulturi sjećanja. Mnogo se više može naučiti iz izubijane ploče ispod koje stoji datum 31.oktobar 1918. nego da sada konzervatori na osnovu fotografije slabe rezolucije procjenjuju i škilje šta je bilo na štitu orla, kakav mu je bio kljun, kakva noga, a kakav rep. Usput se izlažu nepotrebnom osjećanju stida oni domaći skojevci koji su ga 1954. godine čekićima ideološki „preuredili“. I to sve 50 metara od sadašnjeg nautičkog naselja Porto Montenegra kome smo potpuno predali čuvanje artefakata vezanih za istoriju Arsenala i industrijsko vojnog nasljeđa Tivta.

Da spomenik nije posvećen tom istorijskom događaju bilo bi sve mnogo jednostavnije, a Sekretarijatu bi bilo mnogo lakše da ovaj vruć krompir proslijede na saglasnost Upravi za zaštitu kulturnih dobara. Ovako se u Ministarstvu kulture pale crvena svijetla za uzbunu, a činovnički aparat se izlaže nepotrebnoj pažnji onih iz centrale. Kvare tako zlatno pravilo birokratije „pravi se mrtav dok ne prođe radna sedmica“. Sve bi bilo bolje da ono što danas zovemo Velikim gradskim parkom, nije bio Mornarički park koje je uspostavio admiral Austro ugarske monarhije a unaprijedila i održavala Ratna Mornarica Kraljevine Jugoslavije. Da nije bio park u kome se ulazilo sa bijelim rukavicama i u koji je imao pristup samo oficirski stalež i gospoda koja je igrala tenis na obližnjem terenu, šetalo se u hladu egzotičnih četinara sa drugih kontinenata a pratile fudbalske utakmice koje su igrane još tada pod reflektorima.

Da je sa druge strane bio posvećen recimo predaji flote Kraljevine Jugoslavije komitama, ili vizantijske flote Kralju Bodinu, ne bi opština ni stigla da ga obnovi. Pretekli bi je ta ista Uprava za zaštitu kulturnih dobara i Ministarstvo. Spomenik bi bio osvijetljen iz avaksa koje bi za tu priliku ustupila Komanda južnog krila NATO. Omladinski savjet, Sekretarijat za mlade, sport i socijalna pitanja i UBNOR na treći put obnavljanom košarkaškom terenu u hladu novih primorskih hrastova bi priređivali svakog 31.oktobra slet, a čitavo državno rukovodstvo bi toga dana izvršilo desant na park i sa kopna i sa mora. Sve naravno uz priganice, suve smokve, rakiju i prigodan kulturno umjetnički program.

Jeste da je utrošeno 15.000 eura za nasipanje pijeska oko spomenika, ali to je malo kad se uzme u obzir toliko lamentiranje nad brdom propisa i brojne kontakte sa heraldičarima iz okruženja. Ipak, istraživanje će se nastaviti sa tendencijom da se ne završi.

Sve tako dok duga sjenka zaborava ponovo ne padne na ovo nezgodno pitanje, a sitna kancelarijska prašina ne prekrije fascikle i registre sa papirima na kojima su sitnim službenim fontom u skladu sa Zakonom o javnim nabavkama i sa pečatom opštine Tivat ispisani konzervatorsko – restauratorski uslovi.